پرکاری تیروئید

 

 

 

علل پرکاری تیروئید چیست؟

 


هنگامی که فعالیت غده تیروئید زیاد شود، باعث افزایش تولید هورمون تیروئید می شود که از طریق آزمایش خون، این افزایش هورمون مشخص می گردد.

 


 

غده تیروئید

 

تیروتوکسیکوزیس یا تیروئید سمی، یک بیماری خطرناک است که ناشی از افزایش هورمون تیروئید می باشد. این بیماری سمی می تواند در اثر افزایش مصرف هورمون تیروئید و یا افزایش تولید هورمون تیروئید توسط غده تیروئید بوجود آید.

 

هورمون های تیروئید چه هستند؟

هورمون های تیروئید، باعث سوخت و ساز سلول ها می شوند.

این هورمون ها توسط غده تیروئید به وجود می آیند.

غده تیروئید در قسمت جلوی گردن (نای) واقع شده است.

غده تیروئید از عنصر ید موجود در خون برای تولید هورمون های تیروئید استفاده می کند.

 

تنظیم هورمون تیروئید

غده تیروئید توسط غده دیگری که در مغز قرار دارد، تنظیم می شود. نام این غده تنظیم کننده تیروئید، غده هیپوفیز می باشد.

هیپوفیز تنظیم کننده قسمتی از هورمون های تیروئید است و تنظیم کننده دیگر این هورمون ها، غده هیپوتالاموس می باشد.

اگر هر کدام از این سه غده بیش از حد فعالیت داشته باشند، باعث افزایش تولید هورمون های تیروئید می شوند و در نتیجه پرکاری تیروئید عارض می شود.

میزان تولید هورمون های تیروئید توسط غده هیپوفیز کنترل می شود

اگر مقدار هورمون تیروئید در خون کافی نباشد، بوسیله غده هیپوفیز هورمون TSH (هورمون تحریک کننده تیروئید) زیادی آزاد شده و غده تیروئید را برای ساخت بیشتر هورمون تحریک می کند.

برعکس، اگر مقدار هورن تیروئید در خون زیاد باشد، بوسیله غده هیپوفیز، TSH کمی آزاد می شود و باعث کاهش تولید هورمون تیروئید می گردد.

 

علل پرکاری تیروئید

- بیماری گریوز

- عملکرد آدنوم (ندول گرم) و گواتر سمی

- مصرف بیش از حد هورمون های تیروئید

- ترشح غیرطبیعی هورمون TSH (هورمون تحریک کننده تیروئید)

- تیروئیدیت (التهاب غده تیروئید)

- مصرف بیش از اندازه ید

بیماری گریوز

 

بیماری گریوز

گریوز یکی از شایع ترین علل پرکاری تیروئید می باشد (تصویر کناری). این بیماری ارثی است.

در این بیماری، کنترل طبیعی غده تیروئید توسط هورمون TSH غده هیپوفیز وجود ندارد.

عوامل تشدیدکننده این بیماری عبارتند از: استرس، سیگار، پرتودرمانی گردن، داروها و عفونت ها مثل ویروس ها.

تشخیص این بیماری توسط پزشکی هسته ای، اسکن تیروئید و آزمایش خون صورت می گیرد.

بیماری گریوز ممکن است همراه با بیماری چشمی (افتالموپاتی گریوز) و ضایعت پوستی (درموپاتی) باشد.

 

عملکرد آدنوم (ندول گرم) و گواتر سمی

غده تیروئید همانند دیگر قسمت های بدن در اثر گذشت زمان، دارای برآمدگی هایی می شود.

در بیشتر موارد این برآمدگی ها، هورمون های تیروئید را تولید نمی کنند و در نتیجه نیازی به درمان آنها نیست.

برخی مواقع، یک ندول یا گره ممکن است به طور مستقل عمل کند، به این معنا که آن گره نیازی به تحریک غده هیپوفیز ندارد و به طور مستقل هورمون های تیروئید را تولید می کند.

اگر گره ها بزرگ تر از سه سانتیمتر باشند، این اتفاق رخ می دهد و به نام عملکرد ندول ها خوانده می شود.

اگر بیشتر از یک عملکرد ندول وجود داشته باشد، گواتر سمی بوجود می آید.

عملکرد ندول ها توسط اسکن تیروئید قابل تشخیص می باشند.

 

مصرف بیش از اندازه هورمون های تیروئید

مصرف بیش از اندازه داروهای حاوی هورمون های تیروئید نیز از علل شایع پرکاری تیروئید است.

هنگامی که بیمارانی که از داروهای تیروئیدی استفاده می کنند، اگر به طور مرتب توسط پزشک معاینه نشوند، مقادیر بیش از حد هورمون های تیروئید را در بدن انباشته می کنند.

دیگر افراد ممکن است برای افزایش وزن، از این داروها استفاده کنند.

در اسکن تیروئید با برداشت کم ید رادیواکتیو، این بیماران شناسایی می شوند.

 

ترشح غیرطبیعی TSH

وجود تومور در غده هیپوفیز باعث ترشح غیرطبیعی TSH (هورمون محرکه تیروئید) و تولید بیش از حد هورمون های تیروئید می شود.

این وضعیت به ندرت رخ می دهد و می تواند با دیگر اختلالات غده هیپوفیز همراه باشد.

براش تشخیص این اختلال، پزشک متخصص غدد با انجام آزمایشاتی، آزادشدن TSH را بررسی می کند.

غده تیروئید برای ساخت هورمون های تیروئید به ید نیاز دارد. افزایش مقدار ید باعث پرکاری تیروئید خواهد شد

 

تیروئیدیت (التهاب غده تیروئید)

 

این عارضه ممکن است بعد از یک بیماری ویروسی رخ دهد. این عارضه با تب و گلودرد و درد در هنگام بلع غذا همراه است. در این بیماری، غده تیروئید به لمس حساس است.گردن درد نیز ممکن است وجود داشته باشد.

التهاب غده تیروئید با تجمع گلبول های سفید (لنفوسیت ها) نیز ممکن است رخ دهد که به نام تیروئیدیت لنفوسیتیک خوانده می شود.

در هر دوی این التهابات، میزان هورمون های تیروئید خون زیاد می شوند.

بعد از بارداری و زایمان، تیروئیدیت لنفوسیتیک شایع است.

در این موارد، مرجله پرکاری تیروئید برای 4 تا 12 هفته طول می کشد و به دنبال آن مرحله کم کاری تیروئید تا شش ماه طول می کشد.

در بیشتر زنان مبتلا، عملکرد تیروئید مجددا طبیعی خواهد شد.

تیروئیدیت توسط اسکن تیروئید قابل شناسایی است.

 

مصرف بیش از اندازه ید

غده تیروئید برای ساخت هورمون های تیروئید بهعنصرید نیاز دارد. افزایش مقدار ید باعث پرکاری تیروئید خواهد شد.

معمولا در بیمارانی که دارای غده تیروئید غیرطبیعی می باشند، پرکاری تیروئید ناشی از ید دیده می شود.

دارویی از قبیل آمیودارون (Cordarone) که برای درمان مشکلات قلبی تجویز می شود، دارای مقدار زیادی ید است و می تواند عملکرد طبیعی غده تیروئید را مختل کند.

 

علائم پرکاری تیروئید

-زیادعرق کردن

- عدم تحمل گرما

- افزایش حرکات روده

- لرزش

- عصبی بودن و آشفته بودن

-تپش قلب

- کاهش وزن

- خستگی

- کاهش تمرکز

-بی نظمی درعادت ماهیانه

- خونریزی کم در عادت ماهیانه

 

معمولا علائم وابسته به افزایش میزان سوخت و ساز بدن می باشند.

در افراد مسن، بی نظمی ضربان قلب و نابسامانی قلب رخ می دهد.

در موارد شدیدتر، پرکاری تیروئید درمان نشده ممکن است موجب طوفان تیروئیدی شود.

طوفان تیروئیدی دارای علائم: افزایش فشار خون، تب و نابسامانی قلب می باشد و تغییرات روحی از قبیل: گیجی و هذیان گویی نیز ممکن است رخ دهد.

 

 

غده تیروئید علی‌رغم کوچکی اندازه‌اش، نقش بسیار عمده و حیاتی بر سلامت کل بدن دارد.

 

پرکاری تیروئید

 

غده تیروئید مسئول تولید و ترشح هورمون‌هایی به نام‌های تیروکسین (T4) و تری‌یدوتیرونین (T3) است، که میزان سوخت و ساز بدن یا سرعت مصرف انرژی و سرعت رشد و بلوغ را تنظیم می‌کند. به طور کلی ترشح منظم این هورمون‌ها بسیاری از اعمال و ساختار بدن را از میزان ضربان قلب گرفته تا ساختار پوست، تحت تأثیر قرار می‌دهد. به علاوه هورمون ‌کلسیتونین که در سوخت و ساز کلسیم و فسفر شرکت می‌کند نیز از این غده ترشح می‌شود.

عملکرد طبیعی غده تیروئید به عوامل متعددی از جمله عملکرد صحیح هیپوتالاموس، غده هیپوفیز، دریافت کافی ید و تبدیل هورمون تیروکسین به تری‌یدوتیرونین بستگی دارد هنگامی که هر یک از عوامل فوق به هر دلیلی، از تعادل خارج شوند، فرد، مبتلا به پرکاری یا کم‌کاری تیروئید خواهد شد. اختلال در میزان تولید و ترشح هورمون‌های تیروئید از شایع‌ترین بیماری‌های مربوط به غده تیروئید است. در این نوشتار سعی شده است، ضمن بیان کلیاتی نسبت به ماهیت و علائم این دو بیماری، توضیحات ساده اما کاربردی و دقیقی، پیرامون نکات تغذیه‌ای بسیار ضروری، که لازم است مبتلایان به هر یک از این بیماری‌ها نسبت به آن، آگاهی دقیقی داشته باشند، خدمت خوانندگان محترم ارائه گردد.

 

 

رژیم غذایی در پرکاری تیروئید (هیپرتیروئیدیسم)

* از آن‌جا که میزان نیاز انرژی در این شرایط 50-60 درصد و در موارد خفیف‌تر 10-30 درصد افزایش می‌یابد، بیماران باید از رژیم پر کالری (حدود 40 کیلوکالری به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) استفاده نمایند بهتر است بیماران تعداد وعده‌های غذایی را افزایش دهند و در مقابل، از حجم هر وعده، مقداری کم کنند.

* دریافتپروتئین نیز باید بین 75/1.1 گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن افزایش یابد. گنجاندن تخم‌مرغ، گوشت قرمز، گوشت ماکیان و ترکیب غلات و حبوبات در رژیم غذایی برای تأمین نیاز پروتئینی توصیه می‌شود. در صورت تخلیه ذخایر پروتئینی بدن، استفاده از مکمل‌های پروتئینی به ویژه قبل و بعد از عمل جراحی زیر نظر متخصص تغذیه، می‌تواند مفید باشد.

* با توجه به افزایش نیاز ویتامین ها، استفاده از مکمل ویتامین C، ویتامین B کمپلکس خصوصاً ویتامین‌های B1، B2، B6 و B12 همراه رژیم غذایی بسیار مفید هستند. به طور کلی استفاده از مولتی‌ویتامین و مولتی مینرال توصیه می‌شود. منابع غذایی عمده ویتامین‌های فوق که باید در رژیم غذایی این بیماران گنجانده شوند عبارتند از: انبه، مرکبات، کیوی، شیر و فرآورده‌های آن، سبزیجات برای سبز رنگ، جوانه حبوبات و ماهی. به نظر می‌آید مقادیر زیادویتامین Aباعث مهار عملکرد غده تیروئید و بهبود علایم بیماری گریو می‌شوند. مکمل ویتامین C نیز برای بهبود علایم و شرایط متابولیکی مفید است.

در حاشیه، توجه شما خواننده محترم را به این نکته جلب می‌کنم که از مصرف سر خود مکمل‌های ویتامینی به ویژه در طولانی مدت جدا بپرهیزند. لازم است بدانید دریافت غیرضروری ویتامین‌ها در بدن مانند دارو، اثر خواهند کرد و می‌توانند اثرات جانبی متعددی بر سلامت شما داشته باشند.

سبزیجات مفید در هیپروتیروئیدیسم عبارتند از: هویج، کرفس، فلفل، سبز،

جعفری، تره آبی، زردآلو، سیب، زغال‌اخته، گریپ‌فروت و آناناس

 

 

* از مصرف زیاد ید پرهیز شود. لازم به ذکر است از آن‌جا که بعضی از مکمل‌های ویتامینی و مواد معدنی، دارای مقادیری ید نیز هستند، مبتلایان به پرکاری تیروئید، باید از مصرف این قبیل مکمل‌ها و هرگونه مکمل ید پرهیز کنند. در ضمن از مصرف برخی غذاهای دریایی، علف‌ها و جلبک های دریایی هم که غنی از ید هستند، باید اجتناب نمایند.

* مصرف کلیه غذاها و نوشیدنی‌های تحریک‌کننده مانند شکلات و نوشیدنی‌های کافئین‌دار مانند چای، قهوه، کولا و همچنین کشیدن سیگار باید در این بیماران محدود شود.

 

* استفاده از گواتروژن‌های طبیعی؛ منظور از گواتروژن‌ها ترکیباتی هستند که باعث کاهش عملکرد غده تیروئید می‌شوند. بنابراین استفاده از آن‌ها به هنگام پرکاری تیروئید مۆثر خواهد بود. منابع عمده گواتروژن‌ها عبارتند از: سبزیجات خانواده کلم از قبیل کلم، گل‌کلم، کلم قمری، کلم بروکلی و بروکسل، اسفناج، شلغم، گلابی، هلو، همچنین بادام زمینی و سویا. جالب است بدانید ترکیبات گواتروژن به دنبال حرارت از بین می‌روند. نسبت به دریافت توأم گواتروژن‌های طبیعی یا داروهای ضد تیروئید باید کاملاً احتیاط نمود؛ زیرا این ترکیبات می‌توانند باعث افزایش عوارض جانبی داروها شوند. البته همان‌طور که اشاره شد پخت مواد غذایی فوق می‌تواند این اثرات را کاهش دهد سایر سبزیجات مفید در هیپروتیروئیدیسم عبارتند از: هویج، کرفس، فلفل، سبز، جعفری، تره آبی، زردآلو، سیب، زغال‌اخته، گریپ‌فروت و آناناس.

* با توجه به این که سوخت و ساز کلسیم در مبتلایان به بیماری گریو تغییر می‌کند این افراد بیشتر در معرض پوکی استخوان (استئوپروز) قرار دارند. بنابراین مصرف مکمل کلسیم زیر نظر متخصص می‌تواند مفید باشد.

* در شرایطی که فرد مشکل کلیوی یا قلبی خاصی نداشته باشد، مصرف روزانه 3-4 لیتر آب در روز توصیه می‌شود. در بعضی از بیماران مبتلا به اگزوفتالمی نیز شاید مجبور به محدود کردن مقدار مایعات و نمک دریافتی باشیم.  

 

راهکارطب سنتی برای پرکاری تیروئید درصفحه2

هشدار

کلیه مطالب علمی و تجربی این سایت جنبه اطلاع رسانی داشته ومسئولیت درمانی متوجه خودمخاطبین عزیزبوده و لازم است با انجام تحقیقات کافی و زیر نظر کارشناسان مربوطه نسبت به اقدامات درمانی تصمصیم گیری شود

اپلیکیشن گل آراطب

  دریافت اپلیکشن اندروید

 

 

فروشگاه اینترنتی

شبکه های اجتماعی